XOXO The Book
XOXO The Mag

Fahrelnissa Zeid, stüdyosunda.

Fahrelnissa Zeid’i Bu Yıl Çok Anacağız

Cumhuriyet tarihinde ilk sanat eğitimi alan kadınlardan birisi olan Zeid, bu yıl çok farklı yerlerde eserleriyle ve hayatıyla karşımıza çıkacak.

Bu yıl 13 Haziran’da Tate Modern, tarihimizin en önemli Türk/Ürdünlü sanatçısı Fahrelnissa Zeid’in bir retrospektifini izlemeye açacak. Zeid’in figüratif ve soyut yapıtlarının evrimini gözler önüne serecek olan retrospektif onu tüm dünyanın (bir kez daha) tanımasını sağlayacak şüphesiz. Aslında bu yılın başından beri sanat piyasasında bir Zeid hareketliliğidir gidiyor. Tate Modern’deki serginin getirdiği canlılıktan mı, yoksa bu yıl cidden Zeid’in yılı mı bilinmez, ancak sanatçının eserleri şu anda hızla el değiştiriyor.

15 Ocak’ta Beyaz Müzayede tarafından gerçekleştirilen bir mezatta Zeid’in 1960’lı yıllara ait Abstrait Rouge isimli eseri 250 bin TL’ye yeni sahibinin oldu. 9 Nisan’da yapılacak (veya siz bu satırları okuyorken yapılmış) yine Beyaz Müzayede’nin düzenleyeceği mezatta ise bu sefer 1950’li yıllara ait Abstrait Jaune isimli eseri satışa çıkıyor ve fiyat etiketi 275 ila 425 bin TL’yi görecek diye bekleniyor. Şüphesiz dünyanın en önemli müzelerinden biri bir sanatçının retrospektifini yapıyorsa, o sanatçının eserlerinin değeri inanılmaz yükseliyor. Hatta o kadar yükseliyor ki, çeşitli spekülasyonlara bile yol açıyor. Örneğin David Hockney’nin bu yılki retrospektifi, sanatçının eserlerinin fiyatını da adeta zirveye oturtmuştu.

Zeid’in retrospektifi öncesinde çeşitli koleksiyonerlerin kâr etmek için eserlerini elden çıkarmaları gayet normal. Bu sanat piyasasının alış-satış denkleminde sıklıkla görülen bir durum. Sıklıkla görülmeyen ise Zeid’in başyapıtlarından 1953 tarihli Göğe Doğru isimli eserinin de yine Nisan ayında Londra'da satışa çıkacak olması. 2m x 6m ölçüleriyle Göğe Doğru, Zeid’in bugüne dek müzayedeyle satışı yapılacak en büyük eseri. Sotheby’s bu eseri “sanatçının muazzam yeteneğinin bir göstergesi” diye anlatıyor. "Yoğun ve derinlik katan renkli düzlemler ile Göğe Doğru, Zeid’in resimlerinde dikkat ettiği derinliği tam olarak yansıtıyor" diye de ekliyor. Resim, Irak'ın ilk Büyük Britanya büyükelçisi olarak atanan eşi Prens Emir Zeid Al-Hussein ile birlikte Londra’da yaşadığı dönemde, 1953 yılında yapılmış. Resim tamamlandıktan sonra ilk olarak 1953'te Paris'te Musée d'art Moderne'deki 8. Salon des Réalités Nouvelles sergisinde, daha sonra 1954 yılında Londra'da Institute of Contemporary Art'ta düzenlenen Zeid’in yenilikçi kişisel sergisinde görücüye çıkmış. 1957 yılında sergilendiği Lord’s Gallery’den ABD’li mobilya üreticisi Steelcase tarafından satın alınan eser bugüne dek ABD’deki bu koleksiyonda bekliyormuş. 25 Nisan’da gerçekleştirilecek 20'inci Yüzyıl Sanatı / Ortadoğu isimli bu müzayede şüphesiz sanatçının bu eşsiz eserinin Türkiye’ye kazandırılması için önemli. Esere 550 bin ila 650 bin İngiliz sterlini fiyat biçiliyor.

Sanatçı, 1991’deki ölümüne dek Göğe Doğru isimli resminin fotoğrafını yatağının başucunda tutmuş. Fahrelnissa Zeid’in eserlerini ve tarihimiz açısından önemini kavrayabilmek için 8 Ekim’e dek Tate Modern’de izleyebileceğiniz retrospektif, bu tarihten sonra serginin sponsoru olan Deutsche Bank’ın Berlin’deki binasına taşınacak ve bir süre de burada izlenebilecek.